Programma 0 | Bestuur en ondersteuning

• We willen een verbindend bestuur zijn. Een bestuur dat de verbinding legt en onderhoudt naar de gemeenteraad, de inwoners, bedrijven en organisaties. Een bestuur dat zichtbaar aanwezig is in de dorpen, de contacten onderhoudt met de besturen van plaatselijk belang/ bewonerscommissies en luistert naar wat er speelt in de dorpen. Initiatieven vanuit de dorpen nemen we serieus en pakken we goed op.
• We willen een eerlijk en betrouwbaar bestuur zijn dat - ook al is de boodschap niet zo aangenaam - dit open en eerlijk brengt. Initiatieven vanuit de dorpen nemen we serieus en pakken we goed op.
• Een goede samenwerking met de gemeenteraad zien we als een basisverantwoordelijkheid van het college. Daarom hebben we aan het begin van deze periode een aantal basisafspraken gemaakt tussen college en de gemeenteraad. 
• Inwoners, bedrijven en organisaties in onze gemeente vormen een belangrijke partij om nieuw beleid en uitvoeringsplannen mee vorm te geven. We betrekken onze inwoners, bedrijven en organisaties bij het opstellen van nieuw beleid en het uitvoeren van projecten in de eigen leefomgeving. De politieke gesprekken over nieuw beleid en het uitvoeren van projecten voeren we - zoveel mogelijk - in de dorpen zelf.
• Iedereen hoort erbij: we willen dat iedereen - hoe verschillend we ook zijn en welke beperkingen en uitdagingen we ook hebben - mee kan doen in de samenleving.

Verbinding en zichtbaarheid
Het college is aanwezig in de dorpen en voert regelmatig dorpsgesprekken. Initiatieven werden ondersteund via het Initiatievenloket en het Fonds Ooststellingwerf. In mei 2025 vond het Koekeloer-festival in het gemeentehuis plaats. Op deze open dag was iedereen welkom om een kijkje achter de schermen van de gemeente te nemen.

Inwonersparticipatie
De visie op inwonersparticipatie uit 2023 is een belangrijke pijler in alles wat we doen. Participatie vindt plaats bij alle nieuw beleid en uitvoeringsplannen; per projectfase kijken we goed hoe we inwoners betrekken en nemen hun mening mee, zoals bij de totstandkoming van de Toekomstvisie Ooststellingwerf 2040 en de nieuwbouw van Appelscha-Noord. Daarnaast houden we onze inwoners, organisaties en ondernemers op de hoogte over de voortgang van projecten door terug te koppelen over de voortgang en de afronding via de gemeentewebsite. Digitale participatievormen als inwonerspanels worden ingezet waarvan het aantal deelnemers zich uitbreidde van 1200 naar 2000. Het aantal deelnemers aan de burgerpeiling is iets hoger dan twee jaar geleden. 

In 2025 is het burgerberaad opgenomen als mogelijke participatievorm. Op het moment dat een passend onderwerp zich aandient voor het burgerberaad komt het college met een voorstel bij de gemeenteraad. De gemeenteraad beslist uiteindelijk of een burgerberaad plaatsvindt. 

Jeugdparticipatie
De kinderraad heeft zich ontwikkeld tot een structurele kinderraad. Deze twaalf kinderen zijn een volwaardige afvaardiging van alle kinderen uit Ooststellingwerf. Het eerste jaar kinderburgemeester is goed bevallen en inmiddels is er een nieuwe kinderburgemeester voor 2025-2026 gekozen. Ook is er een digitaal jongerenpanel opgezet naast de pop-up jongerenraden. Zo worden ook jongeren actief betrokken bij beleid (zoals bij de doorontwikkeling van Go YoFlo). Aan het eerste panel deden 173 jongeren mee. We merken dat het betrekken van jongeren een persoonlijke aanpak nodig heeft. De pop-up jongerenraden worden zeer wisselend bezocht en de werving kost veel tijd. We blijven actief inzetten om de stem van jongeren te vertalen in beleid en uitvoeringsplannen.

Samenwerking met de gemeenteraad
Inmiddels hebben we gemerkt dat het werken met startnota's nog een verdiepingsslag vereist. De verwachtingen zijn bij startnotities nog niet altijd duidelijk, waardoor er onduidelijkheden ontstaan. Dit is een punt dat we bij de volgende raadsperiode verder willen ontwikkelen. 

Inclusie en toegankelijkheid
Het inclusiepanel is actief en ook hebben we een Werkgroep Toegankelijkheid Ooststellingwerf die zich bezighoudt met verschillende onderwerpen op het gebied van toegankelijkheid. In 2025 hebben we de lokale inclusieagenda verder uitgevoerd. We communiceren steeds meer naar inwoners op B1-niveau.

Betrokkenheid inwoners en organisaties bij beleid
We hebben verschillende inwonerbijeenkomsten in de dorpen gerealiseerd. Bijvoorbeeld bij verschillende nieuwbouwplannen, het klimaatadaptatieplan en de mobiliteitsvisie. Daarnaast zijn inwoners en organisaties actief en vroegtijdig betrokken door fysieke en digitale participatievormen, zoals bij het project Appelscha-Noord en de Toekomstvisie.

OWO-samenwerking
De OWO samenwerking is structureel en onderdeel van de gemeenten. Dit blijft belangrijk voor efficiëntie en toekomstbestendigheid. 

De formatie bestaat uit het begrote aantal formatieplaatsen op 1 januari 2025 per 1.000 inwoners. Bezetting is het aantal fte’s dat werkzaam is per 1.000 inwoners op 1 januari 2025 (formatie minus vacatureruimte).  

• Samen met inwoners, organisaties en ondernemers is de toekomstvisie Ooststellingwerf 2040 opgesteld; een strategisch kompas voor de langere termijn. Hierin wordt verteld welke keuzes de gemeente maakt om Ooststellingwerf aantrekkelijk en leefbaar te houden voor huidige en toekomstige inwoners, organisaties en ondernemers. 
• Het direct duidelijk project: communicatie op B1 niveau, zodat informatie begrijpelijk is voor iedereen. 
• We hebben verschillende vormen ingebed in de raadscommissies. Zo hebben we voorgesteld om een korte presentatie van tevoren te geven of om een onderwerp oriënterend, zonder besluitvorming, te bespreken. Hiermee is de agendacommissie akkoord gegaan.
• Per fase in beleid of uitvoering kijken we of en hoe we inwoners, ondernemers en organisaties betrekken en wat we met antwoorden doen. Dat heet inwonersparticipatie. Het betrekken van inwoners, ondernemers en organisaties gebeurt volgens het 'ja, mits' principe. De afspraak hierin is dat we mensen altijd betrekken tenzij participatie niet mogelijk is wegens bestaande wet -en regelgeving. De resultaten van deze momenten koppelen we terug via website, nieuwsbrieven en lokale media. De resultaten verwerken we waar mogelijk in nieuw beleid, bestaand beleid en nemen we mee in de uitvoering van projecten en plannen. Dit is recent gebeurd bij de totstandkoming van de nieuwbouw Appelscha-Noord, de Toekomstvisie Ooststellingwerf 2040, het accommodatiebeleid en Go YoFlo. 
• We hebben voor de tweede keer een kinderburgemeester aangesteld die zichtbare taken uit gaat voeren. Daarnaast zijn verschillende vormen van jeugdparticipatie ontwikkeld om jongeren actief te betrekken bij beleid en uitvoeringsplannen, zoals het digitale jongerenpanel, de pop-up jongerenraden en de kinderraad in een structurelere vorm. 

• Toegankelijke communicatie en dienstverlening. 
• Oprechte participatie: Inwoners (jong en oud) merken dat er kansen en mogelijkheden zijn om mee te praten, te doen of samen te werken met de gemeente. 
• De gemeente legt duidelijker uit wat zij met reacties en meningen doen en waarom bepaalde beslissingen worden genomen.
• Meer transparantie in besluitvorming.
• Betere samenwerking tussen de OWO-gemeenten. 

• Visiedocument Ooststellingwerf (2016)
• Bestuursovereenkomst OWO (2024)
• Visie op inwonersparticipatie Ooststellingwerf (juni 2023)
• Verordening inwonersparticipatie en inspraak (2023)
• Toekomstvisie Ooststellingwerf 2040 (2025)

• We willen een betrouwbare en laagdrempelige overheid zijn.
• Voor het vertrouwen in de lokale democratie zijn kwaliteit en snelheid van de gemeentelijke diensten en goede en zorgvuldige communicatie van groot belang.
• De inwoner is tevreden over de dienstverlening.
• We voldoen aan de vereisten van het VN-verdrag iedereen doet mee! (inclusie).
• We richten processen in vanuit de klantketen.
• We handelen 90% af binnen de servicenorm.
• We sturen op het voorkómen van onnodig contact met onze inwoners.
• We streven naar een integraal klantbeeld (omnichannel dienstverlening).
• Naast direct contact met inwoners aan de balies, willen we zoveel mogelijk diensten digitaal beschikbaar stellen.

• Meer producten en diensten worden digitaal aangeboden. Inwoners hoeven voor veel zaken niet meer naar het gemeentehuis te komen, maar kunnen op elk gewenst moment vanaf elke locatie producten of diensten aanvragen en afhandelen.
• Het gemeentehuis is tijdens openingstijden op een laagdrempelige manier toegankelijk voor iedereen met vragen. Inwoners worden altijd te woord gestaan ook als ze geen afspraak hebben gemaakt.
• De meeste brieven zijn aangepast aan B1 taal.
• Terugbelverzoeken worden actief gemonitord. Dit verbetert de bereikbaarheid van de organisatie.
• Meer informatie van de gemeente wordt gedeeld op de website en socials, zodat inwoners beter en sneller op de hoogte zijn wat er speelt.
• Er is een Open Dag georganiseerd in het gemeentehuis, waarbij iedereen die dat wilde kennis kon maken met de gemeentelijke organisatie. Deze dag heeft veel enthousiaste bezoekers naar het gemeentehuis getrokken.
• Er is een nieuw Programma Dienstverlening vastgesteld door de gemeenteraad op 25 maart 2025.

• Samen met leveranciers is er gewerkt aan mogelijkheden om diensten en producten zoveel als mogelijk te digitaliseren. Dit is een proces dat constant de aandacht heeft (in OWO). In het kader van de Wet modernisering elektronisch bestuurlijk verkeer (WMEBV) eist de overheid van ons dat alles wat digitaal kan, digitaal aangeboden moet worden.
• Er is tijdelijk een extra fte beschikbaar gesteld door de raad (tot 1 jan 2027) voor opvang van de paspoortpiek aan de balie waardoor er nu voldoende medewerkers in de hal beschikbaar zijn om inwoners op te vangen en vragen te beantwoorden en om daarnaast de afspraken op tijd af te kunnen handelen.
• Medewerkers in de organisatie hebben in de afgelopen twee jaar een B1 training gevolgd. 
• Er is een aanspreekpunt in het KCC aangewezen voor het afhandelen en monitoren van terugbelverzoeken.

• Dat meer producten en diensten digitaal kunnen worden aangevraagd en afgehandeld.
• Dat de telefonische bereikbaarheid van de gehele organisatie verbeterd is.
• Door de (tijdelijke) fte uitbreiding aan de balie is er, naast dat we het aantal aanvragen van de paspoortpiek kunnen opvangen, ook ruimte ontstaan om inwoners die geen afspraak hebben gemaakt op te vangen en te woord te staan.
• Dat er een Open Dag op het gemeentehuis is georganiseerd op 24 mei 2025.
• Dat brieven van de gemeente vereenvoudigd zijn naar B1 niveau.

• Programma Dienstverlening (2025)

• De financiën van onze gemeente zijn op orde en dat willen we zo houden.
• We willen jaarlijks een realistische/uitvoerbare begroting opstellen.

We konden ook het afgelopen jaar weer een positieve en realistische begroting en meerjarenraming presenteren. Hierin is ook rekening gehouden met een groot aantal investeringen in het accommodatiebeleid. Het positieve perspectief is ook nodig omdat we met grote opgaven en ambities bezig zijn die op termijn financiële consequenties hebben.

Apparaatskosten zijn alle personele en materiële kosten die verbonden zijn aan het functioneren van de organisatie (o.a. loonkosten, ICT, huisvesting, facilitair etc.). Onder overhead verstaan we alle kosten die samenhangen met de sturing en ondersteuning van de medewerkers in het primaire proces. De externe inhuur is bij de jaarrekening altijd hoger dan bij de begroting. Dit komt omdat vanuit vacatureruimte ook (tijdelijk) ingehuurd wordt.  

• We stelden een structureel en reëel sluitende begroting op voor het jaar 2026. 
• We hebben kritisch gekeken naar gemeentelijke uitgaven. 
• Bij de kaderbrief 2025 is besloten om de OZB vanaf 2027 te verhogen. Bij de begroting 2026 is dit, door een amendement, gekoppeld aan het accommodatiebeleid. 
• Lokale belastingen en heffingen waar een duidelijke tegenprestatie tegenover staat, zoals afvalstoffenheffing, rioolheffing en sommige leges, zijn kostendekkend doorberekend.
• Bij nieuw beleid/ambities hebben we de benodigde ambtelijke capaciteit meegenomen in de afweging.
• Waar nodig hebben we een deel van de algemene reserve ingezet om incidentele lasten te dekken. Bijvoorbeeld bij het besluit over de herstructurering van Rikkingahof. 

Deelneming: N.V. Bank Nederlandse gemeenten (BNG)
De BNG verstrekt tegen lage tarieven krediet aan Nederlandse overheden. Daarmee speelt de bank een essentiële rol in de financiering van gewenste maatschappelijke investeringen.

• Een financieel gezonde gemeente.
• Onze financiën zijn voor iedereen te bekijken via ooststellingwerf.begrotingsapp.nl.
• Onze belastingen, diensten en producten zijn betaalbaar.

• Financiële verordening 2023 inclusief eerste wijziging (2024) en tweede wijziging (2025) (art 212)
• Controleverordening 2023 (art. 213 Gemeentewet)
• Doelmatigheid- en doeltreffendheidsverordening 2023 (art. 213a Gemeentewet)

Taakveld 0.1 Bestuur, nadeel € 794.000
Dagelijks bestuur, nadeel € 858.000
Per saldo is er een algemeen nadeel van € 45.000 op de pensioenvoorzieningen. Hoewel de rekenrente hoger is (voordeel), zijn de pensioenen geïndexeerd en is de aanwending hoger geweest dan begroot. Dat zorgt voor een nadeel. Daarnaast heeft de regering besloten dat met de invoering van het nieuwe pensioenstelsel ook de Appa-pensioenaanspraken van politieke ambtsdragers in een pensioenfonds ondergebracht moeten worden. Dit zal naar verwachting per 1 januari 2028 plaatsvinden. De overdracht naar het ABP vindt dan per 31 december 2027 plaats. De commissie BBV heeft de stellige uitspraak gedaan (op 3 december 2025) dat gemeenten die aan het recente onderzoek naar de omvang van de overdrachtswaarde van het Appa naar het ABP hebben meegedaan bij de verantwoording over begrotingsjaar 2025 de hoogte van de voorziening per 31 december 2025 gelijk moeten stellen aan de prognose op basis van het uitgevoerde onderzoek en rekening te houden met de gewijzigde verplichtingen over 2025. De dekkingsgraad van het ABP per december 2025 (123,5%, bekend gemaakt op 29 januari 2026) is gebruikt om de nieuwe stand van de voorziening te berekenen. Dit zorgt voor een nadeel van € 818.000.

Toekomstvisie, voordeel € 76.000*
Bij de kaderbrief 2025-2028 is € 165.000 beschikbaar gesteld voor 2025 en 2026 voor het opstellen van de Toekomstvisie Ooststellingwerf 2040. Deze is op 16 december 2025 door u vastgesteld. De lasten in 2025 zijn € 89.000, het restant wordt doorgeschoven naar 2026. Zie ook hieronder bij Algemene reserve.

Algemene reserve, nadeel € 76.000*
Lagere lasten toekomstvisie betekent ook lagere onttrekking uit de algemene reserve. Het restant blijft beschikbaar voor 2026.

Taakveld 0.3 Beheer overige gebouwen en gronden, nadeel € 209.000
Grond en gebouwen, nadeel € 209.000
Extra afschrijving van € 190.000* als gevolg van de sloop van de oude aula naast het gemeentehuis. Zie ook hieronder bij kapitaalreserve. Verder netto-lasten voor een aantal panden zoals De Peggebult en Houtwal.

Kapitaalreserve, voordeel € 190.000*
De lasten van de afboeking van het gesloopte pand aan de Kuipenstreek is gedekt uit de kapitaalreserve.

Taakveld 0.4 Overhead, voordeel € 690.000
Huisvesting, nadeel € 88.000
Er is een nadeel van € 44.000 in verband met de huur van de Brink. Hoewel het volledige gebiedsteam inmiddels is gehuisvest in het gemeentehuis loopt een deel van de huur van de Brink nog wel door. De Brink wordt de komende periode ingezet voor knelpunten rondom het accommodatiebeleid. Daarnaast zijn er hogere onderhouds- en energielasten.

Advies en ondersteuning, nadeel € 32.000
Betreft naheffingsaanslag (-€ 117.000) over het jaar 2021. Dit heeft te maken met een onjuiste verwerking van de gemeente van de fiscale uitruil reiskosten gedurende de pandemie. Daarnaast zijn de verplichte dotaties voor de voorzieningen RVU (€ 77.000) en spaarverlof (€ 77.000) verantwoord. Het budget generatiegericht maatwerk (€ 63.000) is hier opgenomen, maar de lasten zijn bij de diverse afdelingskostenplaatsen verantwoord. Hier staat het budget (€ 104.000) voor zwangerschaps- en ouderschapsverlof. De verantwoording gebeurt op de afdelingskostenplaatsen. Lagere lasten (€ 72.000*) inactieven doordat twee betrokkenen over zijn gegaan naar een WIA-uitkering en de gemeente draagt niet die lasten. Zie ook bij reserve organisatie-ontwikkelingen.

Reserve organisatie-ontwikkelingen, nadeel € 72.000*
Lagere lasten inactieven betekent ook een lagere onttrekking.

Organisatorische kostenplaatsen en owo-kostenplaatsen, voordeel € 830.000
Het resultaat op de organisatorische kostenplaatsen is € 696.000 voordelig. Dit is vooral gevolg van twee zaken: ten eerste de verwerkte indexering voor de lonen. Bij het opstellen van de begroting 2025 (zomer 2024) is die gesteld op 3,9%. In de loop van 2025 is de cao gemeenten 2025-2027 van kracht geworden, hiermee kwam het percentage voor 2025 uit op 1,94%. Daarnaast is er een voordeel doordat de doorbelaste uren (bijvoorbeeld naar de grondexploitatie) inclusief de overhead zijn verantwoord. Ook is er een nadeel vanwege de hier verantwoorde loonkosten bijvoorbeeld voor Oekraïne en klimaatmiddelen, terwijl de dekking in de betreffende programma's is verantwoord.
Bij de owo-kostenplaatsen (beheer & registratie en bedrijfsvoering) is er per saldo een voordeel van € 134.000.  Dit o.a. het gevolg van de gebruikte indexering (zie hierboven) en van het niet altijd gelijk kunnen invullen van vacatures. De afwikkeling van de owo-afdeling VTH staat bij het betrokken taakveld. 

Taakveld 0.7 Algemene uitkering en overige uitkeringen gemeentefonds, voordeel € 745.000
Algemene uitkering, voordeel € 745.000
Verrekeningen algemene uitkering voorgaande jaren, voordeel € 54.000. De gevolgen van de decembercirculaire 2025 zijn niet via een begrotingswijziging in de begroting verwerkt, voordeel € 598.000. Dit is via een mededeling aan u gecommuniceerd. En er zijn verschillen in gehanteerde maatstaven. Dit is enerzijds een gevolg van eigen prognoses en anderzijds aanpassingen door het Rijk in gewicht en aantallen bij de decembercirculaire die pas in het jaar erop volgend via de betaalspecificatie wordt verrekend.

Taakveld 0.9 Vennootschapsbelasting, voordeel € 79.000*
Vennootschapsbelasting, voordeel € 79.000*
Op basis van de definitieve aangifte over 2024 is er een vermindering van de voorlopige aanslag geweest, voordeel € 154.000. En de voorlopige aanslag over 2025 is verantwoord, nadeel € 76.000. Bij de invoering van de vennootschapsbelasting in 2016 is door u uitgesproken dat de verschuldigde vennootschapsbelasting via de reserve grondexploitatie wordt verrekend.

Algemene reserve grondexploitatie, nadeel € 79.000*
Zie hierboven bij de Vennootschapsbelasting.

* Maakt onderdeel uit van de incidentele baten en lasten.