Algemeen

In onderstaand overzicht zijn de mutaties in het begrotingssaldo (geraamd resultaat) in kaart gebracht.

De Jaarrekening 2025 sluit met een positief saldo van € 3,437 miljoen. Op het totale budget van € 114,570 miljoen (totaal begrote lasten inclusief toevoeging reserves) van 2025 betekent dit een afwijking van 3%. Ten opzichte van de actuele begroting (€ 3,237) is het een positieve afwijking van € 0,2 miljoen. 

Hierna beschrijven we het gerealiseerde resultaat op hoofdlijnen. Bij de programma's geven we per programma een nadere specificatie van de verschillen.

In onderstaand overzicht treft u een analyse op hoofdlijnen aan van de belangrijkste financiële verschillen tussen de begroting 2025 na wijziging en de jaarstukken 2025. We geven verschillen aan die groter zijn dan € 100.000 en die bijdragen aan het resultaat. Het is in dit onderdeel nadrukkelijk niet de bedoeling een limitatieve opsomming te geven die per programma aansluit op onderstaand overzicht. In de programmaonderdelen, bij de 4e W-vraag ‘wat heeft het gekost?’, treft u een nadere gedetailleerde specificatie aan, waar we per programma de realisatie vergelijken met het geraamde resultaat.

Programma 0

• Pensioenvoorziening, nadeel € 863.000. Voor een deel komt dit door geïndexeerde pensioenen en een hogere aanwending dan begroot (€ 45.000). Daarnaast moeten deze pensioenen per 1 januari 2028 bij het ABP ondergebracht worden. Volgens de huidige regelgeving moet bij het bepalen de hoogte van de voorziening per 31 december 2025 rekening worden gehouden met de dekkingsgraad. We hebben hiervoor de dekkingsgraad van het ABP gebruikt per december 2025. Dit zorgt voor een nadeel van € 818.000. 
• Organisatorische kostenplaatsen en owo-kostenplaatsen, voordeel € 830.000. Dit is het gevolg van een lagere loonindexering dan begroot. Daarnaast is er een voordeel doordat de doorbelaste uren (bijvoorbeeld naar de grondexploitatie) inclusief de overhead zijn verantwoord. Ook is er een nadeel vanwege de hier verantwoorde loonkosten bijvoorbeeld voor Oekraïne en klimaatmiddelen, terwijl de dekking in de betreffende programma's is verantwoord.
• Algemene uitkering, voordeel € 745.000. Verrekeningen algemene uitkering voorgaande jaren, voordeel € 54.000. De gevolgen van de decembercirculaire 2025 zijn niet via een begrotingswijziging in de begroting verwerkt, voordeel € 598.000. Dit is via een mededeling aan u gecommuniceerd. En er zijn verschillen in gehanteerde maatstaven. Dit is enerzijds een gevolg van eigen prognoses en anderzijds aanpassingen door het Rijk in gewicht en aantallen bij de decembercirculaire die pas in het jaar erop volgend via de betaalspecificatie wordt verrekend.

Programma 1

• Veiligheidsregio, voordeel € 207.000. De lasten zijn lager doordat uit de nacalculatie van de VRF blijkt dat er minder inzet nodig was voor de brandweer (€ 160.000) en voor veiligheid (€ 47.000) dan begroot.

Programma 2

• Hier zijn geen afwijkingen groter dan € 100.000 die invloed hebben op het resultaat.

Programma 3
Hier zijn geen afwijkingen groter dan € 100.000 die invloed hebben op het resultaat.

Programma 4

• Onderwijshuisvesting, nadeel € 560.000. Conform het raadsbesluit van 3 maart 2026 zijn op basis van de nieuwe onderhoudsplannen hogere dotaties aan de onderhoudsvoorzieningen verwerkt. 
  

Programma 5

• Sportaccommodaties, nadeel € 975.000. Conform het raadsbesluit van 3 maart 2026 zijn op basis van de nieuwe onderhoudsplannen hogere dotaties aan de onderhoudsvoorzieningen verwerkt. 

Programma 6

• Levensonderhoud, voordeel € 347.000. In de begroting zijn de baten en lasten voor levensonderhoud gelijk geraamd. In de realisatie vallen de lasten hoger uit doordat de uitkeringen hoger waren dan waarmee in de begroting rekening was gehouden. De baten stijgen overeenkomstig mee. Per saldo hebben we vanuit het Rijk (BUIG-middelen) meer ontvangen dan is uitgegeven.
• Wmo begeleiding, nadeel € 201.000. Dit nadeel is ontstaan door een toename van 25 cliënten in 2025. Het gebiedsteam heeft meer indicaties afgegeven, mede door uitgestelde GGZ-behandelingen waardoor de Wmo tijdelijk wordt ingezet om verdere escalatie te voorkomen. Daarnaast drukken in 2025 extra kosten op dit taakveld, zoals agrocoaching en de start van de wijkkliniek bij Stellinghaven in Oosterwolde. Deze ontwikkelingen leiden gezamenlijk tot hogere lasten dan waarmee in de begroting rekening was gehouden.
• Jeugdhulp, nadeel € 390.000. Bij de najaarsrapportage is het jeugdhulpbudget met €160.000 euro naar beneden bijgesteld in verband met een lagere prognose. Later in 2025 zijn echter meerdere kostbare maatwerktrajecten ingezet. Hoewel we bij het jeugdhulpbudget rekening houden met een aantal dure casussen, was de inzet van vooral 24-uurs 1-op-1-begeleiding in 2025 aanzienlijk hoger dan in voorgaande jaren. De inzet van deze 1-op-1-begeleiding via maatwerkcontracten was nodig gezien er in Friesland onvoldoende behandel- en verblijfsplekken beschikbaar zijn voor casussen waar veiligheid in het geding is.
• Beschermd wonen en maatschappelijke opvang en vrouwenopvang, voordeel € 305.000. Hoofdzakelijk komt dit door een positieve afrekening van beschermd wonen. Dit loopt via de centrumgemeente Leeuwarden.

Programma 7

• Handhaving, voordeel € 149.000. We ontvangen een positieve afrekening van de FUMO omdat er minder uren nodig waren voor de basis- en plustaken. 

Programma 8

• Volkshuisvesting/woningbouwleningen, voordeel € 280.000. Er is een subsidie van € 280.000 aangevraagd vanuit de Realisatiestimulans (financiële bijdrage vanuit het Rijk van € 7.000 per gerealiseerde woning in 2025). Dit bedrag willen we vanaf 2026 inzetten om sociale huur en betaalbare koop te stimuleren. Wij stellen u daarom voor dit bedrag beschikbaar te houden voor 2026. Wij komen hierover nog bij de raad terug.
• Omgevingsvergunningen, voordeel € 158.000. In de laatste maanden van 2025 zijn er meer omgevingsvergunningen voor grotere projecten afgegeven dan verwacht bij de najaarsrapportage.

Het bepaalde bodembedrag van de algemene reserve is € 5,2 miljoen. In de paragraaf weerstandsvermogen is berekend dat de benodigde weerstandscapaciteit € 4,078 miljoen bedraagt. Er wordt een netto meerjarig beslag (2026-2030) gelegd op de algemene reserve van in totaal € 8,321 miljoen. Het meerjarig beslag bestaat uit de volgende onttrekkingen:

• OKO projectleider € 69.000 (2026)
• WOO € 16.500 (2026)
• Toekomstvisie € 75.500 (2026)
• Verkiezingen € 35.000 (2026)
• Vitale vakantieparken Hildenberg € 100.000 (2026-2027)
• Natuurbrandpreventie € 54.000 (2026)
• MOP wegen € 76.000 (2026)
• Verkeersveiligheid € 92.000 (2026)
• Landelijk gebied € 506.000 (2026-2027)
• Lokale regiomarketing € 50.000 (2026)
• Hetstructurering Rikkingahof € 1.375.000 (2026)
• Werkbudget Europapact Fryslân € 19.000 (2026)
• Subsidie vrijstaat en stichting Kortsluiting € 20.000 (2026)
• Beheersing eikenprocessierups € 81.000 (2026)
• Skatebaan Oosterwolde € 23.000 (2026)
• Naar buiten € 200.000 (2026)
• Mader Kunstroute € 44.000 (2026-2028)
• Oekraïnemiddelen € 1.883.000 (2026)
• Dierenvoedselbank € 8.500 (2026)
• OKO-uitvoeringskosten € 509.000 (2026)
• JOGG regisseur € 74.000 (2026)
• Klimaatmiddelen € 251.000 (2026-2029)
• Uitvoeringsprogramma duurzaamheid € 453.000 (2027-2029)
• Circulaire uitvoeringsstrategie € 138.000 (2026-2029)
• Omgevingswet € 1.148.000 (2026-2030)
• Taskforce wonen € 809.000 (2026-2029)
• Woonvisie € 200.000 (2026)
• Managementondersteuning VTH € 11.000 (2026)

Het minimale niveau van de algemene reserve voor de komende jaren is € 17,388 miljoen. De stand van de algemene reserve bedraagt per ultimo 2025 € 33,060 miljoen. Na toevoeging van het gerealiseerde resultaat over 2025 (zie tabel voorstel bestemming gerealiseerd resultaat), stijgt de algemene reserve naar € 35,793 miljoen.

We stellen u voor het resultaat op onderstaande wijze te bestemmen:

• € 15.000 voor monumenten. Onze gemeente heeft in 2025 subsidie ontvangen voor onderhoud van een aantal monumenten. Het onderhoud vindt plaats in 2026. Normaalgesproken zou dit budget via de budgetoverheveling aan. Maar omdat dit jaar nauwelijks budgetten voor de overheveling in aanmerking kwamen stellen we u nu bij de resultaatsbestemming voor dit budget beschikbaar te houden voor 2026. Zie ook mededeling aan de raad #2044.
• € 64.000 voor het impulsbudget sociale infrastructuur. De middelen uit het impulsbudget sociale infrastructuur zijn in 2025 met de meicirculaire beschikbaar gekomen. Het impulsbudget is bedoeld om gemeenten te ondersteunen bij het toekomstbestendig maken van sociaal ontwikkelbedrijven en de bredere sociale infrastructuur. In 2026 willen we de middelen inzetten om de bestaande ondersteuningsstructuur voor gesubsidieerd en begeleid werk te behouden en waar nodig aan te vullen met nieuwe initiatieven. Daarom wordt voorgesteld het resterende budget 2025 via resultaatbestemming beschikbaar te houden voor 2026. In het 3^e kwartaal 2026 komen wij hierop terug met een plan voor de inzet van deze middelen.
• € 14.000 voor kinderopvang pleegouders. Deze middelen zijn via de decembercirculaire 2025 beschikbaar gekomen en is voor alle pleegouders die gebruik maken van (vormen van formele) kinderopvang en buitenschoolse opvang (bso), ook in het vrijwillig kader. Wij willen het in 2026 inzetten om de bijdrage aan pleegouders met terugwerkende kracht uit te betalen.
• € 115.000 voor wet versterking regie volkshuisvesting. Deze middelen zijn via de decembercirculaire 2025 beschikbaar gekomen. We willen dit graag in 2026 weer inzetten om uitvoering te geven aan de woon(zorg)visie. Hiervoor zijn al middelen beschikbaar gesteld bij de kaderbrief 2026. Gezien alle ontwikkelingen die op ons afkomen op het gebied van wonen, worden deze middelen aan de nu al beschikbare middelen toegevoegd voor de uitvoeringskosten die voortvloeien uit het wetsvoorstel Versterking regie volkshuisvesting.
• € 138.000 voor landelijke beëindigingsregeling veehouderijbedrijven. Deze middelen zijn via de decembercirculaire 2025 beschikbaar gekomen. De afgelopen jaren hebben het Rijk en de provincie weinig beleid/projecten voor natuurherstel en stokstofreductie ontwikkeld. Hierdoor is het voor onze gemeente lastig om koers te bepalen en heeft onze focus gelegen op de bestaande werkzaamheden gerelateerd aan de landelijke beëindigingsregeling veehouderijlocaties. Gezien de huidige ontwikkelingen verwachten we dat er de komende tijd wel beleid komt waar we mee aan de slag kunnen gaan. Er wordt van onder op een gebiedsplan gemaakt voor het gebied tussen het Fochtelooerveen en Drents Friese Wold, de provincie komt met een uitvoeringsplan stikstof en vanuit het Rijk is er extra inzet rond natuurherstel (Hart van het Noorden). Als gemeente hebben we bovendien zelf een onderzoek uitstaan naar de invloed van activiteiten die stikstof uitstoten rondom onze Natura 2000 gebieden. Daarom willen we deze middelen graag reserveren voor beleid/projecten, die hieruit voorvloeien.
• € 51.000 voor meerkosten Oekraïne Sociaal domein. Deze middelen zijn via de decembercirculaire 2025 beschikbaar gekomen. De verantwoordelijkheid voor de zorg en ondersteuning vanuit de Wmo, de Jeugdwet en de Wet publieke gezondheid voor de uitvoering van het basistakenpakket Jeugdgezondheidszorg, het Rijksvaccinatieprogramma en het prenataal huisbezoek ligt voor Oekraïense ontheemden bij gemeenten. Omdat de bijdrage vanuit het Rijk voor Oekraïne in 2026 waarschijnlijk naar beneden wordt bijgesteld, stellen wij voor dit bedrag beschikbaar te houden voor 2026.
• € 14.000 voor aanvullende ondersteuning lokale energiehulp. Deze middelen zijn via de decembercirculaire 2025 beschikbaar gekomen. Het doel hiervan is om gemeenten de mogelijkheid te bieden om de lokale hulp voor huishoudens met een hoge energierekening en laag inkomen te intensiveren. Met de middelen uit de bestaande SPUK energiearmoede heeft onze gemeente al een lokale aanpak op energiearmoede opgezet. De extra middelen worden in aanvulling op de SPUK ingezet voor de lokale aanpak energiearmoede.

• € 13.000 voor implementatie plateau 2. Deze middelen zijn via de decembercirculaire 2025 beschikbaar gekomen. Gegevens over inburgeraars die vallen onder de Wet inburgering 2021 worden op dit moment veelal handmatig (via portalen en bestanden) uitgewisseld. Dit is niet alleen foutgevoelig, maar ook zeer arbeidsintensief. Om die reden worden op dit moment voorbereidingen getroffen om de geautomatiseerde uitwisseling van gegevens binnen de inburgeringsketen (“plateau 2”) mogelijk te maken. De implementatie hiervan zal stapsgewijs vanaf 2026 gaan plaatsvinden. We willen deze bijdrage graag inzetten voor eventuele investeringen die voor deze overstap nodig zijn, gebaseerd op de landelijke uitwerking en gemeentelijke besluitvorming.

• € 280.000 voor realisatiestimulans. Er is een subsidie van € 280.000 aangevraagd vanuit de Realisatiestimulans (financiële bijdrage vanuit het Rijk van € 7.000 per gerealiseerde woning in 2025). Dit bedrag willen we vanaf 2026 inzetten om sociale huur en betaalbare koop te stimuleren. Wij komen hierover nog bij de raad terug.

Op basis van artikel 15 van de verordening ex. Artikel 212 (financiële verordening) is uitgesproken dat het college een nota reserves en voorzieningen opstelt in overeenstemming met het Besluit Begroting en Verantwoording provincies en gemeenten (BBV). Volgens de financiële verordening wordt het beleid ten aanzien van de reserves en voorzieningen jaarlijks herzien. Daarbij worden onder meer het doel, de heroverwegingen en de bestedingen van de gevormde reserves en voorzieningen opnieuw beoordeeld. In de nota reserves en voorzieningen zijn alle reserves en voorzieningen opgenomen. Hieronder volgt een samenvatting van de beoordeling van de reserves en voorzieningen ultimo 2025.

Als uitgangspunt voor de beoordeling reserves en voorzieningen jaarrekening 2025 is de eindstand van de reserves en voorzieningen in de jaarrekening 2024 genomen. De beoordeling 2025 heeft de volgende instellingen/opheffingen voor de reserves, voorzieningen en schulden tot gevolg:

• Het instellen van een reserve accommodatiebeleid. 

De raad heeft de bevoegdheid om onttrekkingen en toevoegingen tot en met 31 december van het betreffende boekjaar met tijdige begrotingswijzigingen te autoriseren. Voor een verdere toelichting verwijzen we naar de ‘Nota reserves en voorzieningen’.